به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و براساس گزارش زومیت، مرگ جانوران بزرگ می‌تواند تأثیری فراتر از تأمین غذا برای لاشه‌خواران داشته باشد. پژوهشگران در مطالعه‌ای بلندمدت در پارک ملی کروگر آفریقای جنوبی دریافتند که تجزیه لاشه فیل‌ها تغییرات گسترده‌ای در محیط اطراف ایجاد می‌کند؛ تغییراتی که ممکن است سال‌ها پس از مرگ حیوان باقی بمانند.
به‌گزارش «آی‌اف‌ال‌ساینس»، این پژوهش با مشاهده لاشه فیل نری به نام «الکساندر» آغاز شد که در سال ۲۰۰۹ به دلایل طبیعی در پارک ملی کروگر مرده بود. دیو تامپسون، پژوهشگری که از نزدیکی محل عبور می‌کرد، متوجه تغییرات محیط اطراف لاشه شد و بررسی پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت این پدیده را دنبال کرد.
پژوهشگران برای بررسی آنچه «سقوط فیل» نامیده‌اند، محل لاشه‌های تازه و قدیمی را مطالعه کردند. نتایج نشان داد که آثار مرگ فیل فقط به تخریب پوشش گیاهی بر اثر وزن بدن حیوان و فعالیت لاشه‌خواران محدود نمی‌شود؛ تجزیه بدن فیل، ترکیب شیمیایی خاک و ساختار زیستی محیط را نیز تغییر می‌دهد.
افزایش چشمگیر نیتروژن خاک پس از مرگ فیل
یکی از یافته‌های مهم پژوهش، افزایش شدید غلظت نیتروژن در محل لاشه‌ها بود. به گفته کورتنی رید، نویسنده اصلی مطالعه، غلظت نیتروژن در محل لاشه‌های بسیار تازه می‌تواند تا ۳۰۰۰ برابر افزایش یابد.
نیتروژن یکی از عناصر ضروری برای رشد گیاهان است؛ اما ورود ناگهانی مقدار زیادی از این عنصر و ترکیباتی مانند آمونیوم می‌تواند شرایط نامناسبی برای رشد دوباره پوشش گیاهی ایجاد کند. پژوهشگران دریافتند که این تغییرات در مراحل اولیه تجزیه، رشد گیاهان را مختل می‌کند و ترکیب جوامع میکروبی خاک را نیز تغییر می‌دهد.
در چنین شرایطی، برخی میکروب‌های دارای رشد سریع در محیط غنی از مواد مغذی تکثیر می‌شوند و ممکن است بر دیگر گونه‌ها غلبه کنند. در نتیجه، تنوع میکروبی کاهش می‌یابد و محیط برای مدتی طولانی از وضعیت پیشین خود فاصله می‌گیرد.
چرا آثار مرگ فیل‌ها سال‌ها باقی می‌ماند؟
بررسی‌ها نشان داد که حتی هشت سال پس از مرگ فیل، تنوع گیاهی و میکروبی در محل لاشه می‌تواند کمتر از مناطق اطراف باشد. بااین‌حال، همه پیامدهای این تغییرات منفی نیستند: برخی علف‌ها در خاک غنی‌شده از نیتروژن رشد می‌کنند و ارزش غذایی بیشتری پیدا می‌کنند.
این علف‌ها جانوران گیاه‌خوار را به محل جذب می‌کنند. گیاه‌خواران نیز با چرا و بازگرداندن مواد مغذی از طریق فضولات خود، چرخه تازه‌ای در محیط ایجاد می‌کنند. پژوهشگران مشاهده کردند که حتی هشت سال پس از مرگ فیل، جانوران گیاه‌خوار همچنان تمایل داشتند در محل لاشه چرا کنند.
بررسی لاشه‌های قدیمی‌تر نیز نشان داد که آثار شیمیایی و زیستی مرگ فیل ممکن است بیش از یک دهه دوام داشته باشد؛ حتی زمانی که دیگر اثری از بدن حیوان باقی نمانده است.
تفاوت «سقوط فیل» با «سقوط نهنگ»
پژوهشگران در ابتدا انتظار داشتند مرگ فیل‌ها نقشی مشابه مرگ نهنگ‌ها در اعماق اقیانوس داشته باشد. لاشه نهنگ‌ها پس از فرورفتن در آب‌های عمیق، منبع غذایی و انرژی برای طیفی از موجودات دریایی فراهم می‌کند؛ محیطی که منابع غذایی در آن محدود است.
اما در علفزارهای آفریقا، ورود ناگهانی حجم زیادی از مواد مغذی به خاک می‌تواند تنوع گیاهی و میکروبی را برای سال‌ها کاهش دهد. در عین حال، همین مواد مغذی کیفیت غذایی برخی علف‌ها را افزایش می‌دهند و به جذب گیاه‌خواران کمک می‌کنند.
ایزاک اسمیت، پژوهشگر ارشد سازمان پارک‌های ملی آفریقای جنوبی و از نویسندگان مطالعه، می‌گوید تصور اولیه این بود که آثار لاشه فیل کوتاه‌مدت است؛ زیرا خود لاشه فقط برای مدتی محدود در محیط باقی می‌ماند. بااین‌حال، نتایج بررسی‌های آزمایشگاهی نشان داد که تأثیر مرگ این جانوران بسیار ماندگارتر از انتظار است.
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد نقش فیل‌ها در اکوسیستم با مرگشان پایان نمی‌یابد. برای درک بهتر تأثیر این جانوران بر طبیعت، باید تغییراتی را نیز در نظر گرفت که تجزیه بدن آن‌ها در خاک، پوشش گیاهی و جوامع میکروبی ایجاد می‌کند.
نتایج این پژوهش در مجله علمی «PNAS» منتشر شده است.
۲۲۷۲۲۷
